‘ละมุด’ อาจจะเป็นผลไม้ที่ไม่ป๊อปปูลาร์ แถมยังมีภาพลักษณ์เป็นผลไม้คนแก่ คือมีแต่คนแก่ๆ ที่กิน ซึ่งก็จริงค่ะ 55 แต่ว่าก็เป็นผลไม้ที่มีเอกลักษณ์และมีความสำคัญไม่น้อย ทั้งในแง่ของสายพันธุ์ที่มีความเก่าแก่ และกลุ่มคนที่รักละมุดก็มีการส่งเสริมสนับสนุนให้ปลูกและกินทั้งผลสดและแปรรูป วงกว้างอาจจะยังไม่ค่อยรู้ แต่สำหรับวงในนั้น ละมุดมีพื้นที่ของตัวเองที่โดดเด่นไม่น้อยถึงขั้นได้ GI เลยทีเดียว แถมผลิตภัณฑ์แปรรูปจากละมุดยังโกอินเตอร์ไปคว้ารางวัลชนะเลิศระดับนานาชาติด้วย

เนื่องในวาระท้ายปีที่ลมหนาวพัดพา ซึ่งเป็นช่วงที่ละมุดจะให้รสชาติหวานหอมอร่อยที่สุด เลยขอพาชาวครัวไปทำความรู้จักกับ 3 สายพันธุ์ละมุดสุดโดดเด่นที่ควรหามาลองกินกันค่ะ

ละมุดสีดา ผลไม้โบราณใกล้สูญพันธุ์

ละมุดสีดาหรือละมุดไทยเป็นผลไม้โบราณหากินยาก และเป็น 1 ในผลไม้มงคลพื้นบ้านของไทย ได้แก่ ละมุดสีดา ส้มแก้ว มะกรูดหวาน เชฟธอมัส วรพล อิทธิคเณศร จากเพจ ‘ตำรับข้างวัง’ เล่าไว้ว่าได้ลองลิ้มชิมรสเป็นครั้งแรกที่โบสถ์พราหมณ์ (เทวสถานสำหรับพระนคร) เพราะเป็นผลไม้ที่นำขึ้นถวายพระนารายณ์ ในพระราชพิธีตรีปวายและตรียัมปวาย

ลักษณะของผล เมื่อยังอ่อนจะมีสีเขียว เมื่อแก่จัดจะมีสีแดงสดใส รสชาติหวานหอม มีรสฝาดติดมาเล็กน้อย อุดมด้วยวิตามินและสารต้านอนุมูลอิสระ ในอดีตเชื่อว่าหากร่างกายอ่อนแรงหรือกำลังฟื้นไข้ให้กินละมุดสีดา จะรู้สึกสดชื่นมีพละกำลัง ช่วยฟื้นไข้ได้เป็นอย่างดี

สมัยก่อนนิยมปลูกกันมากเป็นผลไม้ในสวน แต่ปัจจุบันหากินได้ยากเพราะแทบไม่มีขายตามท้องตลาด และจัดเป็นไม้ที่อยู่ในสถานะใกล้สูญพันธุ์ โดยต้นละมุดสีดาอายุต้นไม่ต่ำกว่า 100 ปีในตอนนี้น่าจะหลงเหลือเพียงต้นเดียวที่บ้านของคุณยายผ่องจิตต์ อู๋ทอง ในตำบลโคกหม้อ เมืองราชบุรี คุณยายบอกว่าเกิดมาก็เห็นเป็นต้นใหญ่แล้ว คาดว่าอายุน่าจะเป็น 100 ปี เพราะคุณยายเองอายุ 80 ปีแล้วในตอนนี้

อีกแหล่งที่ยังมีละมุดสีดาคือคุ้มบางกระเจ้าที่ในอดีตมีต้นละมุดสีดาอยู่ทั่วทุกขนัดสวนในคุ้ง ต้นอายุกว่าร้อยปีก็มีแต่ได้ตายไปแล้ว ปัจจุบันบ้านสวนบางกอบัวพยายามปลูกต้นใหม่ไว้ ดูแลอนุรักษ์ต้นละมุดสีดาเพื่อให้ผู้มาเยือนได้ชมและชิม

ละมุดบ้านใหม่ GI อยุธยา คว้ารางวัลระดับโลก

ละมุดบ้านใหม่ (Banmai Sapodilla) หมายถึง ละมุดสายพันธุ์มะกอก ที่มีทรงผลกลมรี ลูกเล็กคล้ายผลมะกอก ผิวเปลือกบาง สีน้ำตาลเข้ม เนื้อแน่นละเอียด กรอบ รสชาติหวาน และมีกลิ่นหอม ปลูกในพื้นที่ตำบลบ้านใหม่ ตำบลท่าตอ และตำบลบ้านขวาง อำเภอมหาราช จังหวัดพระนครศรีอยุธยา กรมทรัพย์สินทางปัญญาประกาศให้ขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ ( GI ) ‘ละมุดบ้านใหม่’ เมื่อ 29 ก.ย. 2559

ตำบลบ้านใหม่ปลูกละมุดกันมาตั้งแต่โบราณสืบเนื่องมากว่า 100 ปี ละมุดบ้านใหม่ต้นที่เก่าแก่ที่สุดอายุเกือบ 200 ปี และส่วนใหญ่มีอายุอย่างน้อยที่สุด 50 ปี โดยในปีนี้ชื่อละมุดบ้านใหม่เป็นที่สนใจอย่างมากหลังผลิตภัณฑ์โอทอปท้องถิ่น ‘ไอศครีมละมุด 100 ปี บ้านใหม่’ คว้ารางวัล ชนะเลิศอันดับ 1 ของโลก ในสาขาไอศกรีม จากเวที Gourmand Awards 2025 หรือ ที่รู้จักกันในนาม ‘ออสการ์แห่งวงการอาหารโลก’ จัดขึ้น ณ กรุงลิสบอน ประเทศโปรตุเกส

ละมุดสุโขทัย สุดยอดผลไม้ไทย GI ล่าสุด

ละมุดสุโขทัย (Sukhothai Sapodilla) หมายถึง ละมุดสายพันธุ์มะกอก มีลักษณะผลยาวรีทรงไข่ ผิวเปลือกบางสีน้ำตาลอมเหลือง เนื้อแห้ง กรอบ ละเอียดไม่เป็นทราย กลิ่นหอม รสชาติหวาน (ค่าความหวานอยู่ในช่วง 20 – 25 องศาบริกซ์) ปลูกในพื้นที่อำเภอสวรรคโลก 5 ตำบล ได้แก่ ตำบลท่าทอง ตำบลปากน้ำ ตำบลคลองกระจง ตำบลเมืองบางยม ตำบลย่านยาว และอำเภอศรีสำโรง 2 ตำบล ได้แก่ ตำบลสามเรือน ตำบลวัดเกาะ ของจังหวัดสุโขทัย โดยกรมทรัพย์สินทางปัญญาได้ประกาศขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI ) ‘ละมุดสุโขทัย’ เมื่อ 29 มกราคม พ.ศ. 2568

ละมุดพันธุ์มะกอกเป็นพันธุ์ดั้งเดิมโบราณและถือเป็นไม้ผลประจำถิ่นในพื้นที่ ที่ช่วยในเรื่องระบบนิเวศเศรษฐกิจ โดยมีการปลูกละมุดมาเป็นระยะเวลานานเกือบ 100 ปี แหล่งที่ปลูกละมุดมากที่สุด คือ ตำบลท่าทอง ตำบลคลองกระจง ตำบลเมืองบางยม อำเภอสวรรคโลก ดั่งคำขวัญประจำตำบลท่าทองที่วา ‘ถิ่นละมุดสุดหวาน ละมุดท่าทอง’

จังหวัดสุโขทัย เป็นแหล่งผลิตละมุดหวานแหล่งหนึ่งของประเทศ มีพื้นที่ปลูกมากกว่า 5,000 ไร่ อีกทั้งมีการคัดเลือกสายพันธุ์และขยายกิ่งพันธุ์จากภูมิปัญญาที่สืบต่อกันมายาวนาน ผนวกกับภูมิปัญญาการบ่มละมุด เลือกใช้ใบตองกล้วยตานีที่ปลูกในพื้นที่ที่มีความหนาและเหนียวมารองบ่ม ช่วยรักษาสภาพอุณหภูมิการบ่มได้ดี ทำให้ละมุดสุกสม่ำเสมอ ละมุดสุโขทัยจึงมีเอกลักษณ์และอยู่คู่กับพื้นที่มาอย่างยาวนาน

ภาพ: https://www.facebook.com/photo/?fbid=3545964992146028&set=pcb.3545990858810108

https://www.facebook.com/100069203199977/photos/1057962976520466/?_rdr

https://www.facebook.com/photo?fbid=853777766740081&set=pcb.853777856740072

ที่มา: https://www.facebook.com/share/p/1A7GPG7WZC/

https://www.facebook.com/share/p/17Yqo2TAEL

www.thansettakij.com/general-news/630627

www.naewna.com/likesara/858454

https://www.facebook.com/share/p/1BPyX3XRy2

https://www.facebook.com/share/p/1Yz32HjkhF