พูดถึง มะปี๊ด หลายคนอาจไม่รู้จักชื่อ แต่ถ้าพูดถึง ‘ส้มจี๊ด’ เชื่อว่าคงจะคุ้นหูกันมากขึ้น โดยเฉพาะในครอบครัวเชื้อสายจีนที่ปลูกกันเป็นไม้มงคลตามหลักฮวงจุ้ย เพราะมีความเชื่อว่าส้มจี๊ดจะช่วยดึงดูดโชคลาภ ความมั่งคั่ง และความเจริญรุ่งเรืองให้กับเจ้าของบ้าน ยิ่งบ้านไหนที่ดูแลต้นส้มจี๊ดเก่งๆ จนติดดอกออกผลมาก บ้านนั้นก็จะยิ่งรุ่งเรืองยิ่งๆ ขึ้น

ฉันเองก็เติบโตมาโดยเชื่อว่าต้นส้มจี๊ดเป็นไม้ประดับอยู่เสมอ จนกระทั่งได้เห็นส้มจี๊ดในสำรับเวียดนามที่เขาใช้ปรุงเฝอกันเป็นลูกๆ ใช้ผสมน้ำอ้อยคั้นสดเพิ่มความสดชื่น หรือจะใช้ผสมกับเกลือพริกไทยทำน้ำจิ้มซีฟู้ดแบบเวียดนามก็ดี จึงได้รู้ว่าส้มจี๊ดนี่รสเปรี้ยวจี๊ดสมชื่อ แถมยังมีกลิ่นหอมเฉพาะตัวตามฉบับผลไม้ตะกูลซีตรัส ที่จะว่าเหมือนมะนาวก็ไม่เชิงเสียทีเดียว

 

รสเปรี้ยวของส้มจี๊ดไม่ได้มีแค่ในสำรับเวียดนามอย่างเดียว แต่ในครัวจีนหลายภูมิภาค รวมไปถึงอินโดนีเซีย มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ ก็มีการใช้ส้มจี๊ดมาปรุงอาหารไม่น้อย เช่นเดียวกับในบ้านเราที่มีการใช้ส้มจี๊ดปรุงรสเปรี้ยวในบางพื้นที่ โดยเฉพาะในจังหวัดจันทบุรีที่เรียกชื่อเสียน่ารักว่า ‘มะปี๊ด’ หรือ ‘ส้มมะปี๊ด’

 

คนจันทบุรีใช้มะปี๊ดปรุงอาหาร ทำเครื่องดื่ม และแปรรูปได้ทุกอย่างไม่ต่างกับมะนาว จะใช้ปรุงน้ำพริกกะปิ ทำพริกเกลือ (น้ำจิ้มซีฟู้ดตำรับจันท์) ปรุงน้ำจิ้มข้าวเกรียบอ่อน จะทำเครื่องดื่มอย่างน้ำมะปี๊ดโซดา กาแฟมะปี๊ด หรือจะแปรรูปให้ร่วมสมัยเป็นแยมมะปี๊ด เชอร์เบตมะปี๊ด มะปี๊ดคราฟต์โคลาก็เข้าท่าดีไม่หยอก เรียกได้ว่าถ้าได้ไปเยือนจันทบุรียังไงก็จะได้ชิมรสชาติของมะปี๊ดในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งแน่นอน

 

 

เดี๋ยวนี้มะปี๊ดสดหาซื้อตามตลาดท้องถิ่นได้ไม่ยากนัก แถมยังมีน้ำมะปี๊ดเข้มข้นฝีมือวิสาหกิจชุมชนขายหลายยี่ห้อ ถ้าชอบรสชาติเปรี้ยวสดชื่นฉันแนะนำให้มีติดบ้านไว้ชงเป็นน้ำอร่อยกินแก้ง่วงยามบ่าย เมนูหนึ่งที่ฉันชอบมากๆ ก็คือ เมนู น้ำมะปี๊ดโซดา ของร้านกาแฟเฉลิมจันท์ (ตั้งหมงเซ้ง) ที่ตลาดโภคศิริ หรือตลาดเฉลิมจันท์ (ติดกับวัดเขตร์นาบุญญาราม) กินคู่กับข้าวเฉโปร้านข้างๆ เป็นมื้อ ‘สวัสดีเมืองจันท์’ ซึ่งเป็นพิธีกรรมส่วนตัวที่ฉันต้องกินทุกครั้งที่ไปจันทบุรีค่ะ

กลับจากจันทบุรีรอบล่าสุดมาแล้วฉันก็ยังติดใจน้ำมะปี๊ดโซดาจากร้านโปรดอยู่ เลยขอชวนทุกคนมาทำเครื่องดื่มจากมะปี๊ดง่ายๆ 3 สูตร ทั้งแบบเครื่องดื่มคาเฟอีน และเครื่องดื่มไม่มีคาเฟอีน รับรองสดชื่นทั้ง 3 สูตร รับประกันด้วยเกียรติของมะปี๊ดเลิฟเวอร์ค่ะ 

 

สูตร มะปี๊ดน้ำผึ้งโซดา
– น้ำมะปี๊ด ¼ ถ้วย
– น้ำผึ้ง 3 ช้อนโต๊ะ
– เกลือสมุทร ⅛ ช้อนชา
– โซดา ¾ ถ้วย
– ลูกมะปี๊ดผ่าครึ่งสำหรับตกแต่ง

 

 

วิธีทำ
ใส่น้ำมะปี๊ด น้ำผึ้งและเกลือสมุทรลงในแก้วเสิร์ฟ คนให้ส่วนผสมเข้ากันดี เติมน้ำแข็งให้เต็มแก้วเติมโซดาให้เต็มแก้ว ตกแต่งด้วยมะปี๊ดผ่าครึ่ง เสิร์ฟ

 

สูตร กาแฟมะปี๊ด
– น้ำมะปี๊ด 5 ช้อนโต๊ะ
– น้ำเชื่อม 3 ช้อนโต๊ะ
– น้ำกาแฟ ½ ถ้วย
– ลูกมะปี๊ดผ่าครึ่งสำหรับตกแต่ง

วิธีทำ
ผสมน้ำมะปี๊ดกับน้ำเชื่อมลงในแก้ว คนให้เข้ากัน เติมน้ำแข็งจนเต็มแก้ว ใส่น้ำกาแฟตามลงไป ตกแต่งด้วยมะปี๊ด ผ่าครึ่ง เสิร์ฟ

 

สูตร มัทฉะมะปี๊ด
– ผงมัทฉะ 4 กรัม
– น้ำร้อน 80 กรัม
– น้ำมะปี๊ด ¼ ถ้วย
– น้ำเชื่อม 3 ช้อนโต๊ะ

วิธีทำ
ร่อนผงมัทฉะลงถ้วยชงชา เติมน้ำ ใช้แปรงชงชาตีผงมัทฉะจนละลายดี พักไว้ ผสมน้ำมะปี๊ดและน้ำเชื่อมลงในแก้วเสิร์ฟ เติมน้ำแข็งให้เต็มแก้วใส่มัทฉะที่เตรียมไว้ลงไป เสิร์ฟ

 

ข้อมูลจาก
– การสื่อสารอัตลักษณ์อาหารท้องถิ่นจันทบุรีเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงอาหาร โดย วิฆเนศวร ทะกอง หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการสื่อสารปีการศึกษา 2566 มหาวิทยาลัยนเรศวร
– ส้มมะปิด สรรพคุณและประโยชน์ของส้มมะปิด 7 ข้อ ! (ส้มจี๊ด) โดย Medthai