ไปเชียงใหม่ เที่ยวที่ไหน กินอะไรดี เป็นคำถามที่ฉัน – ในฐานะคนเชียงใหม่ที่เขียนเกี่ยวกับอาหาร ได้รับบ่อยมากๆ และแน่นอนว่าสถานที่ท่องเที่ยวในใจคนเชียงใหม่กับผู้มาเยือนมักไม่ตรงกันอยู่เสมอ ยกเว้นที่หนึ่งที่ฉันชอบเป็นการส่วนตัว และเมื่อแนะนำใครไปก็ประทับใจทุกครั้ง คือสถานที่ธรรมดาๆ อย่าง กาดหลวง หรือตลาดวโรรส และ กาดต้นลำไย ตลาดเก่าแก่ที่ตั้งอยู่ริมน้ำปิงคู่เมืองเชียงใหม่มากว่า 100 ปี

เดิมทีย่านการค้าของเชียงใหม่คือย่านวัดเกตการาม (ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำปิง) ที่เป็นทั้งจุดจอดเรือแมงป่องรับ-ส่งสินค้าขึ้นลงกรุงเทพฯ และมีท่าสำคัญของห้างบอร์เนียวอังกฤษ ผู้รับสัมปทานไม้เจ้าใหญ่ ย่านวัดเกตการามเรื่อยไปจนถึงย่านวังสิงห์คำจึงเป็นศูนย์รวมของการค้า คุ้มเจ้า จวนข้าหลวง และบ้านพ่อเลี้ยงแม่เลี้ยงตระกูลสำคัญ นอกจากนี้ยังมีโรงเรียนและศาสนสถานเกิดขึ้นตามความต้องการของชุมชนด้วย ทั้งโรงเรียนจีน โรงเรียนอเมริกัน วัดซิกข์ วัดไทย วัดจีน และโบสถ์คริสต์ ส่วนฝั่งตรงข้ามน้ำปิงซึ่งเป็นตลาดสำคัญในปัจจุบันยังคงเป็นที่ราบลุ่มปลูกลำไยและที่เลี้ยงช้างของชนชั้นปกครองเท่านั้น

 

จนกระทั่งภายหลัง หลวงโยนการพิจิตร พ่อค้าไม้ชาวพม่าได้ขอเช่าพื้นที่สวนลำไยเพื่อสร้างห้องแถวให้คนงานอาศัย มีการสันนิษฐานกว่าพ่อค้าแม่ขายย่านนั้นค่อยพากันเอาของมาวางขายให้คนงานและผู้สัญจรผ่านไปมา จนกลายเป็นกาด (ตลาด) เล็กๆ ภายหลังมีการเปลี่ยนมือผู้ครอบครองและขยายตัวใหญ่ขึ้นจนเป็นตลาดสำคัญของเชียงใหม่ ในชื่อ ‘ตลาดต้นลำไย’ ไปในที่สุด

ตลาดอีกแห่งหนึ่งที่พัฒนาขึ้นมาไล่เลี่ยกับตลาดต้นลำไย คือ ‘กาดหลวง’ หรือ ‘ตลาดวโรรส’ ซึ่งเกิดขึ้นจากวิสัยทัศน์ของพระราชชายาเจ้าดารารัศมี ที่เล็งเห็นว่าบริเวณข่วงเมรุหรือสุสานเก่าของเจ้านายฝ่ายเหนือเหมาะจะพัฒนาให้เป็นแหล่งการค้าของเมืองซึ่งจะสร้างรายได้ให้กับตระกูล ณ เชียงใหม่ ได้อีกทางหนึ่งด้วย พระองค์จึงโปรดให้ย้ายสุสานเจ้านายทั้งหมดไปรวมกันไว้ที่วัดสวนดอก และปรับปรุงพื้นที่สุสานเดิมให้เป็นตลาดในปี 2453 โดยใช้ชื่อว่าตลาดวโรรส ตามเจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์ ซึ่งเป็นพระเชษฐา (พี่ชาย) ต่างพระมารดา และเจ้าหลวงเชียงใหม่องค์ที่ 8 นั่นเอง

กาดหลวงและกาดต้นลำไยเติบโตมาเป็นพื้นที่สำคัญอีกแห่งหนึ่งของเมืองเชียงใหม่เรื่อยมา ทั้งในแง่ของการเป็นศูนย์กลางการค้า และเป็นชุมชนขนาดใหญ่ที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม ความเชื่อ สะท้อนให้เห็นการอยู่ร่วมกับของคนเมือง (คนเหนือ) ชาวจีน และชาวซิกข์ อย่างกลมกลืน

จนกระทั่งในปี 2511 ได้เกิดไฟไหม้ครั้งใหญ่ขึ้น เริ่มจากฝั่งกาดต้นลำไย ลามไปถึงฝั่งกาดหลวง ห้องแถวในตลาดล้วนเป็นห้องแถวไม้ที่ติดเพลิงง่าย และสินค้าสำคัญอย่างผ้าผืนก็เป็นเชื้อเพลิงอย่างดี พื้นที่ทั้ง 2 ตลาดเสียจึงหายหนักจนราบเป็นหน้ากลอง หลังจากนั้นทั้งสองตลาดจึงได้จัดระเบียบพื้นที่ใหม่และสร้างอาคารคอนกรีตสูงขึ้นทดแทนตลาดห้องแถวไม้แบบเดิม กลายเป็นกาดหลวงและกาดต้นลำไยอย่างที่ทุกคนคุ้นตากันอยู่ในปัจจุบัน

บางมุมบางส่วนของกาดหลวงกาดต้นลำไยยังคงมีร่องรอยทางประวัติศาสตร์ให้ได้เดินตามหา ในขณะเดียวกันทั้งสองกาดก็ยังคงปรับเปลี่ยนและเติบโตไปตามเวลา เป็นพื้นที่ที่มีชีวิตและเป็นอีกลมหายใจของเมืองมานานกว่าร้อยปี

กาดหลวง กาดต้นลำไย ในทุกวันนี้มีทั้งร้านดั้งเดิม ร้านมิชลิน คาเฟ่ลับ และอาหารชาติพันธุ์ให้ได้เลือกกิน ทริปเชียงใหม่รอบหน้า หากใครมีเวลาสักครึ่งวันลองไปเดินเล่นกาดหลวงดูร้านเก่าใหม่ ดูพ่อค้าแม่ค้า ไหว้ศาลจีน และหาอะไรกินจุ๊บกินจิ๊บเพลินๆ ดู รับรองว่าจะได้เห็นเชียงใหม่ในอีกมุมที่ไม่เคยได้เห็นมาก่อนเลย

 

และถ้ายังไม่รู้จะไปกินจุ๊บจิ๊บที่ไหน นี่คือ 6 ร้านอร่อยในกาดหลวงและกาดต้นลำไยที่ฉันอยากแนะนำค่ะ

ปาท่องโก๋โกเหน่ง

 

ปาท่องโก๋ทอดรูปไดโนเสาร์ เจ้าดังประจำย่าน ถึงจะเป็นที่จดจำในฐานะปาท่องโก๋รูปสัตว์น่ารักๆ แต่ต้องบอกว่าแป้งปาท่องโก๋ของโกเหน่งก็ไม่ธรรมดา ผิวกรอบ เนื้อด้านในนุ่ม หอม เพราะทอดมาอย่างดี (แต่ก็ต้องยอมรับว่าพอสั่งรูปกบ ช้าง ไดโนเสาร์ หรือมังกรแล้ว มันน่าอร่อยกว่าปาท่องโก๋หน้าตาธรรมดาจริงๆ)

นอกจากปาท่องโก๋ ที่ร้านโกเหน่งก็ยังมีอาหารเช้าครบเซ็ต ทั้งโจ๊ก ไข่ลวก ข้าวมันไก่ และชากาแฟ ปัจจุบันมี 2 สาขา อยู่ใกล้ๆ กัน ส่วนใหญ่โกเหน่งจะประจำการอยู่ที่สาขา 2 หลังศาลเจ้าปุงเถ่ากง ถ้าไปสายๆ อาจรอคิวนานนิด ใครไม่อยากรอนานๆ ไปช่วงเช้าตรู่คิวจะน้อยกว่าค่ะ

ปาท่องโก๋โกเหน่ง
Google Map : https://maps.app.goo.gl/cZ5udgrXu1bu7iDZ6
เวลาเปิด-ปิด : สาขาแรก เปิด 06.00-16.00 สาขาสอง เปิด 06:00-12:00

Building A Pop Up Cafe at Warorot Market

 

ร้านกาแฟเล็กๆ ใกล้กับศาลเจ้ากวนอู บู่เบี้ย ในตลาดวโรรส เป็นโปรเจกต์ Pop-up ชั่วคราวของร้าน Building A คาเฟ่เท่ๆ ย่านสันป่าข่อย ที่ดูเหมือนว่าสาขา Pop-up ที่ตลาดวโรรสน่าจะได้รับความสนใจแบบไม่ชั่วคราวเท่าไรแล้วในตอนนี้ เพราะ Building A Pop Up Cafe at Warorot Market กลายเป็นจุดเช็คอินสุดชิคที่ทำให้ตรอกเล็กๆ ในกาดหลวงมีชีวิตชีวาขึ้นเยอะ (วัยรุ่นบางคนก็เพิ่งจะเคยมาเดินเล่นกาดหลวงตอนที่ตั้งใจมาเช็คอินร้านนี้แหละ!)

ไม่ใช่แค่สไตล์และโลเคชั่นเท่านั้นที่น่าสนใจ แต่เมนูของร้านก็ออกแบบมาอย่างดี โดยเฉพาะบรรดาเมนูมะพร้าวที่ตั้งใจใช้วัตถุดิบจากในท้องถิ่น แถมยังมีขนมไข่เจ้าดังมาวางขายให้กินแกล้มกับเครื่องดื่มด้วย

Building A Pop Up Cafe at Warorot Market
Google Map : https://maps.app.goo.gl/V2gyiKKeWdsnh2pc7
เวลาเปิด-ปิด : 08.00 – 17.00 น.

สมนึกโกปี๊

 

ร้านน้ำชงที่เบ็ดเสร็จใช้พื้นที่ราวๆ ที่จอดจักรยาน 1 คัน คือจุดเช็กอินอีกแห่งของกาดหลวงที่นั่งท่องเที่ยวทั้งคนไทยและชาวต่างประเทศมาต่อคิวกันแน่นทั้งวัน ด้วยราคาที่ย่อมเยาเพียงแก้วละ 30 บาท มีทั้งกาแฟ โอเลี้ยงยกล้อ และชาไทย รสชาติเข้มข้นหวานมันเหมาะกับการกินดับร้อนในยามบ่ายมากค่ะ

สมนึกโกปี๊
Google Map : https://maps.app.goo.gl/NEicQMF8GxiZo3hP8 ตรงข้ามศาลเจ้าศาลเจ้ากวนอู (บู่เบี้ย)
เวลาเปิด-ปิด : 11:30-16:00

ไส้อั่วตรอกเล่าโจ๊ว (ไส้อั่วแม่แสงสุรีย์ เจ้าเก่าหลังวัดพวกช้าง)

 

ในกาดหลวงมีไส้อั่วนับร้อยร้าน แต่ร้านที่เราอยากแนะนำให้มาลองชิมคือร้านไส้อั่วแม่แสงสุรีย์ เป็นร้านไส้อั่วเล็กๆ ที่ตั้งอยู่ตรงตรอกเล่าโจ๊ว (ใกล้กับศาลเจ้ากวนอู (บู่เบี้ย)) ที่ค่อยๆ ย่างบนเตาถ่านไปเรื่อยๆ จนกลิ่นหอม หนังตึง กรอบ ทีเด็ดคือกลิ่นสมุนไพรที่หอมมาก ไส้อั่วฉ่ำ ไม่แห้ง ที่สำคัญคือมีไส้อั่วข้าวรสละมุน ไม่เผ็ดแต่หอมสมุนไพรซึ่งไม่ได้หากินได้ง่ายๆ

แม่แสงสุรีย์เล่าว่าเป็นสูตรที่สืบทอดกันมาในตระกูลอาจนับได้เป็น 100 ปี ปัจจุบันนี้ก็ยังคงรักษาสูตรเดิมไว้ และขายในราคาชิ้นละ 20 บาทเท่านั้น ถึงจะเป็นร้านเล็กๆ แต่ขอบอกเลยว่าลูกค้าประจำเพียบ และขายหมดไวมาก ใครมาหลังเที่ยงอาจจะอดกินได้

ไส้อั่วแม่แสงสุรีย์ เจ้าเก่าหลังวัดพวกช้าง
Google Map : https://share.google/m09HJAHsvMPvEGwnF
เวลาเปิด-ปิด : 10:00-14:00 หรือจนกว่าของจะหมด

ร้านอาหารไทใหญ่ (Shan Cuisine)

 

กาดหลวง (และเชียงใหม่ทั้งเมือง) เป็นพื้นที่แห่งความหลากหลายทางความเชื่อและชาติพันธุ์ จะเดินไปทางไหนก็มีอาหารนานาชาติให้เลือกกินทุกหัวมุมถนน แถมยังอร่อยซะด้วย อย่างเช่นร้านอาหารไทใหญ่ที่เพิ่งเปิดใหม่ใน ‘กิ๋นลำ @กาดหลวง Food Court’ ศูนย์อาหารเปิดใหม่บนชั้น 2 ข้างบันไดเลื่อนในตำนานที่หยุดเลื่อนมาตลอดหลายสิบปี แต่ตอนนี้กลับมาเลื่อนได้แล้ว!!

ในศูนย์อาหารมีร้านให้เลือกเพียบ ทั้งร้านตามสั่ง ขนมจีนน้ำเงี้ยว และอาหารชาติพันธุ์อย่างอาหารไทใหญ่ที่ทำดี ทำถึงมากกกก โดยเฉพาะก๋วยเตี๋ยวไทใหญ่เส้นสดนุ่มเด้ง น้ำก๋วยเตี๋ยวเปรี้ยวเค็มนัวสดชื่น และยำใบชาเครื่องแน่น ซอยผักมาแบบละเอียดยิบเคี้ยวเพลินในราคาแค่ไม่กี่สิบบาท

ร้านอาหารไทใหญ่ (Shan Cuisine)
Location : https://maps.app.goo.gl/xWiVKzWDW2wsGe3w8 (Food Court ชั้น 2 ข้างบันไดเลื่อน)
เวลาเปิด-ปิด : 08:00-17:00

ขนมไข่ อื้อชั่งเซ้ง 

 

ขนมไข่เจ้าเก่าที่ส่งต่อสูตรกันมารุ่นต่อรุ่นนานนับร้อยปี เป็นขนมไข่อบสดใหม่ กลิ่นหอม หวานน้อย ยิ่งถ้าไปช่วงเช้าแล้วได้ขนมที่เพิ่งออกจากเตามาอุ่นๆ ร้อนๆ บอกเลยว่าเผลอๆ กินหมดถุง

นอกจากขนมไข่สูตรดั้งเดิมแล้ว ที่ร้านยังมีขนมโบราณให้เลือกซื้ออีกเพียบ ทั้งขนมลูกเต๋า ขนมเปี๊ยะ ขนมโก๋อ่อน เรียกว่าตอนเด็กๆ เคยกินขนมอะไรมาบ้าง ที่นี่ก็ยังมีขายอยู่เกือบครบทุกอย่าง ใครแวะมากาดหลวงอย่าลืมซื้อกลับไปฝากผู้ใหญ่ที่บ้านรับรองถูกใจแน่นอนค่ะ

อื้อชั่งเซ้ง 
Location : https://share.google/13HGhnSDlDnsrHaPO
เวลาเปิด-ปิด : 08:30-17:30

ข้อมูลจาก
– หนังสือเรื่องเล่าจาวกาด เล่ม 2 โดย สุภาภรณ์ อาภาวัชรุตม์
– ‘สร้างกาดใหม่’ งานสร้างห้องใต้ดินตลาดต้นลำไย โดย บุญเสริม สาตราภัย สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเชียงใหม่