ชุมชนริมน้ำจันทบูร เป็นชุมชนเล็กๆ เลียบแม่น้ำกลางเมืองที่ในอดีตเคยเป็นย่านค้าขายสำคัญของจังหวัดจันทบุรี ปัจจุบัน คนในชุมชนต่างพากันเปิดร้านเล็กๆ น่ารักๆ ไว้หน้าบ้าน เมื่อรวมกันมากเข้าก็กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวเพิ่มขึ้นมาอีกแห่งหนึ่ง

แม้จะไม่ใช่ชุมชนตลาดขนาดใหญ่ เปิดปิดกันตามสะดวกมากกว่าจะมีเวลาประจำ แต่ร้านเด็ดร้านดังประจำชุมชนริมน้ำมีไม่น้อย ไม่ว่าจะเป็นคาเฟ่ ร้านอาหารรสเด็ดเจ้าดั้งเดิม ร้านขนมไทยเก่าแก่ และร้านประจำที่เราไปกี่ครั้งๆ ก็ต้องแวะ อย่าง ร้านข้าวตังโบราณป้าจินดา ค่ะ

 

ข้าวตังโบราณร้านป้าจินดา คือข้าวตังที่เป็นข้าวตังจริงๆ – คือต้องเล่าอย่างนี้ค่ะ ส่วนใหญ่ปัจจุบันเรามักเจอแต่ข้าวตังที่ฟูสวย กรอบร่วน คล้ายข้าวแต๋นหรือนางเล็ด แต่เดิมทีแล้ว ข้าวตังนี่ถือว่าเป็น ‘ของเหลือ’ หรือเป็น by product ประจำครัว

ในอดีตที่นวัตกรรมหม้อหุงข้าวยังเข้าไม่ถึงทุกครัว เรามักจะหุงข้าวกันด้วยหม้อหรือกระทะทั่วไป โดยใช้วิธีหุงแบบเช็ดน้ำ คือ ใส่ข้าวและน้ำลงหม้อยกขึ้นตั้งไฟคล้ายทำข้าวต้ม แต่เมื่อข้าวใกล้สุก เราจะเทน้ำส่วนเกินออก แล้วราไฟลงเป็นไฟอ่อนมากๆ เพื่อค่อยๆ ‘ดง’ ข้าวจนสุกทั้งหม้อ วิธีนี้ทำให้เกิด ‘ข้าวตัง’ ข้าวส่วนก้นกระทะหรือก้นหม้อที่แห้งแข็งเป็นแผ่นขึ้นตามธรรมชาติ เมื่อตักข้าวไปใส่บาตรและแจกจ่ายกันกินจนอิ่มหนำแล้ว ส่วนที่เป็นข้าวตังแข็งแห้งก้นหม้อก็จะถูกดงจนกรอบ แล้ว ‘ยา’ หรือทาด้วยน้ำปรุงรสเค็มหวาน ก่อนจะดงจนข้าวแข็งกรอบแล้วบิแจกจ่ายกันกินเล่นเป็นของว่าง

หากเป็นข้าวบ้านงาน ไม่ว่าจะเป็นงานบุญงานบวชหรืองานขาวดำที่ต้องหุงข้าวเลี้ยงคนเยอะๆ การทำข้าวตังก็จะยิ่งสนุกขึ้นไปอีก เพราะบ้านท้องถิ่นมีวิธีการยาข้าวโดยโยนมันหมูทั้งก้อนลงไป ให้ไขมันค่อยๆ ซึมออกจนข้าวตังกรอบกรุบและมีกลิ่นหอมมันหมูชวนกิน แล้วจึงปรุงด้วยน้ำตาล น้ำปลา ผักชี พริกไทย (หรือพริกสดแล้วแต่ท้องที่) เป็นข้าวตังฉบับพิเศษที่หากินได้เฉพาะในบ้านงานเท่านั้น ต่างออกไปจากข้าวตังสมัยนิยมที่มักจะทอดหรืออบข้าวจนฟูและกรอบร่วน สะดวกคนทำและถูกปากคนกินไปตามยุค

ในความเห็นของฉัน ฉันว่าข้าวตังทั้งสองแบบอร่อยและมีเสน่ห์เฉพาะตัวที่ต่างกันไปค่ะ จะให้ตัดสินว่าข้าวตังแบบไหนดีกว่ากัน อร่อยกว่ากัน หรือมีคุณค่ามากกว่ากันฉันคงทำใจฟันธงไม่ได้เพราะชอบทั้งคู่ เพียงแต่ว่าที่มาจันทบุรีแล้วต้องแวะซื้อข้าวตังโบราณร้านนี้ทุกทีก็เพราะข้าวตังแบบนี้หาซื้อได้ยากกว่า (มาก) เท่านั้นเอง

 

ข้าวตังโบราณป้าจินดา พิเศษที่การนำข้าวสนุกมายารอบกระทะ จำลองข้าวตังดั้งเดิมที่เป็น by product จากการหุงข้าว ค่อยๆ ดงจนข้าวแห้ง และยาด้วยน้ำปรุงสูตรเด็ดรสหวานเค็ม หอมกลิ่นกระเทียมและผักชี ได้เนื้อสัมผัสที่จะแข็งก็ไม่ใช่จะกรอบก็ไม่เชิง เป็นเอกลักษณ์แบบที่ผู้หลักผู้ใหญ่ซึ่งเคยผ่านข้าวตังบ้านงานมาก่อนน่าจะจำได้กันทุกคน กรรมวิธีที่จำลองข้าวตังดั้งเดิมอย่างนี้ทำให้ถูกเรียกจนติดปากว่า ข้าวตังโบราณ และสาเหตุหนึ่งที่คนทำข้าวตังโบราณกันน้อยลงมากๆ ก็คงเป็นเพราะมันใช้เวลานาน และใช้เครื่องทุ่นแรงช่วยได้น้อย

 

 

พี่ป่าน – ชลินา จิวรากรานนท์ เล่าให้เราฟังพลางง่วนอยู่กับการดงข้าวว่าข้าวตัง 1 กระทะต้องใช้เวลาดงราว 1 ชั่วโมงเป็นอย่างน้อย และต้องคอยหมุนกระทะอยู่ตลอดเพื่อให้ข้าวแห้งทั่วถึงเสมอกันโดยไม่มีส่วนใดส่วนหนึ่งไหม้ไปก่อน ในร้านพี่ป่านจะตั้งกระทะไว้ 5 ใบ แล้วเดินหมุนไปหมุนมาอยู่อย่างนั้นจนข้าวแห้งดี เมื่อปรุงข้าวเสร็จก็ยกลง หั่นข้าวเป็นส่วนๆ ใส่ถุงขาย แล้วยาข้าวขึ้นตั้งไฟใหม่ วนไปอยู่อย่างนั้นทั้งวันจนกว่าข้าวที่เตรียมไว้จะหมด

 

 

ฉันเห็นกรรมวิธีนี้มาแล้วเมื่อหลายปีก่อนที่มาเยือนจันทบุรีเป็นครั้งแรก ตอนนั้นคนทำยังเป็นป้าจินดา คุณแม่ของพี่ป่านซึ่งเป็นเจ้าของสูตรข้าวตังสูตรนี้ ป้าจินดาขายข้าวตังประจำการอยู่ที่ชุมชนริมน้ำมานานกว่า 30 ปี ก่อนจะรามือไปด้วยเงื่อนไขด้านสุขภาพ หลังจากนั้นพี่ป่านจึงเข้ามารับช่วงต่อ สืบทอดสูตรข้าวตังโบราณริมน้ำจันทบูรไว้ไม่ให้หายไปไหน

 

ข้าวตังโบราณป้าจินดาจะรสชาติหวานเค็ม หอมกลิ่นกระเทียม ผักชี น้ำปลา และกลิ่นกระทะ เนื้อสัมผัสของข้าวตังมีทั้งส่วนที่กรอบและส่วนที่แข็งเคี้ยวเพลินไปอีกแบบหนึ่ง ฉันชอบรสชาติและรสสัมผัสแบบนี้มากจนเคยตุนข้าวตังร้านนี้กลับไปเป็นสิบๆ ถุง กะว่าจะทะยอยกินได้สักครึ่งเดือน ปรากฏว่าพอพ้นช่วงอาทิตย์แรกไปข้าวก็จะเริ่มเหนียวและมีกลิ่นหืน ตามธรรมชาติของข้าวตังที่ทำเองด้วยวิธีดั้งเดิม ไม่ใช่ข้าวตังอุตสาหกรรม ไม่มีการใส่สารกันบูด สารกันหืนใดๆ พี่ป่านแนะนำว่าหากอยากเก็บไว้กินนานขึ้นให้ลองข้าวตังแบบอบและแบบทอดที่พี่ป่านต่อยอดสูตรดั้งเดิมของป้าจินดาให้ตอบโจทย์การซื้อกลับไปเป็นของฝากมากขึ้น แต่ฉันว่าข้าวตังโบราณแบบนี้ ต้องกินตอนทำเสร็จใหม่ๆ ร้อนๆ หน้าเตาแบบนี้แหละค่ะ ถึงจะอร่อยที่สุด (ความเป็นจริงก็คือ – วันที่ฉันไปครั้งล่าสุด ข้าวตังแบบอบและแบบทอดถูกเหมาไปหมดแล้ว ฉันเลยอดซื้อมาตุนค่ะ ฮือๆ)

 

 

ฉันยืนรอข้าวตังนอกร้านยังเหงื่อซึมไปทั้งหลัง ส่วนพี่ป่านที่ดังข้าวอยู่ในร้าน ประจันหน้ากับเตาแก๊ส 5 หัวจะร้อนแค่ไหนไม่อยากจะคิด แต่พี่ป่านก็ยังคงขายข้าวตังโบราณในราคาถุงละ 35 บาท มาย้อนคิดดูแล้วฉันก็นึกนับถือหัวใจพี่ป่านที่ยังคงสืบทอดข้าวตังโบราณสูตรเด็ดของป้าจินดาไว้ได้อย่างดี

 

ไม่ว่าจะไปจันทบุรีกี่ครั้งๆ ฉันก็จะพยายามแวะไปชุมชนริมน้ำจันทบูรเพื่อไปกินข้าวตังโบราณที่เพิ่งทำเสร็จใหม่ๆ หอมๆ ที่หน้าเตา ถือเป็นจุดเช็คอินประจำตัวที่เมื่อกลับไปทีไรก็จะรู้สึกสบายใจเหมือนได้เจอเพื่อนเก่า การสำรวจมุมใหม่ๆ ของโลกเป็นเรื่องน่าตื่นเต้นก็จริง แต่บางทีก็เป็นรสชาติเดิมๆ ในสถานที่เดิมๆ นี่แหละค่ะที่เราโหยหาอยู่เสมอ (เอ๊ะ หรือฉันกำลังเข้าสู่วัยกลางคนอย่างเป็นทางการแล้วนะ!)

 

ร้าน ข้าวตังโบราณป้าจินดา
พิกัด : ชุมชนริมน้ำจันทบูร (เดินมาจากสะพานฝั่งวัดจันทนาราม ประมาณ 200 เมตร)
Google Map : https://maps.app.goo.gl/NG738rEoB7U6RkXM7
Facebook : ข้าวตังโบราณป้าจินดา
โทร : 039-325880 และ 081-5263298