ใครเคยได้ผงโรยข้าวญี่ปุ่นเป็นของฝาก หรือเคยซื้อฝากใครสักคนบ้างไหมคะ แต่ก่อนนี่ถือว่าเป็นอีกไอเทมที่คนไทยเรานิยมซื้อหิ้วกลับมากันมากเวลาไปญี่ปุ่น ด้วยเพกเกจจิ้งน่ารัก ขนาดแบ่งมาพอดีมื้อ รสชาติมีให้เลือกนับร้อยแบบ ถ้านับรวมทั้งประเทศญี่ปุ่นเห็นว่ามีนับพันรสกันเลยทีเดียว

Furikake หรือ ผงโรยข้าวญี่ปุ่น เดิมทีไม่ใช่แค่ผงโรยข้าวเพิ่มรสชาติ เติมความนัวอูมามิให้กับข้าวสวยธรรมดาๆ แต่เป็นอาหารเสริมแคลเซียม เพิ่มโภชนาการให้กับชาวญี่ปุ่นในช่วงแร้นแค้น โดยในยุคเมจิราวปี ค.ศ.1868-1912 จนถึงยุคไทโชตอนต้น ค.ศ.1912-1926 ประชากรญี่ปุ่นเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วและต่อเนื่อง ทำให้เกิดขาดแคลนอาหารทั่วประเทศ โภชนาการอยู่ในภาวะน่าเป็นห่วง ชาวญี่ปุ่นขาดแคลนอาหารและร่างกายขาดแคลเซียมอย่างหนัก

 

ช่วงต้นยุคไทโชหรือราวกว่าร้อยปีก่อน ซูเอคิจิ โยชิมารุ (Suekichi Yoshimaru) เภสัชกรชาวคุมะโมโต บนเกาะคิวชู จึงคิดหาวิธีเสริมแคลเซียมให้กับชาวญี่ปุ่น โดยใช้ปลาตัวเล็กตัวน้อยรวมถึงก้างปลาอบแห้งบดเป็นผง ครั้นจะให้กินแค่ผงปลาแห้งโรยข้าวก็ดูจะไม่จรรโลงใจคนกินเท่าไหร่ เลยใส่สาหร่ายทะเลแห้ง กับงาขาวคั่วเข้ามาด้วย เป็น 3 วัตถุดิบหลักที่ให้ทั้งกลิ่นหอม และรสอูมามิ เพิ่มเติมคือเมล็ดป๊อบปี้ให้ความกรุบกรอบ ออกมาเป็นผงปลาแห้งโรยข้าวเสริมแคลเซียมรสชาติถูกปากทั้งเด็กและผู้ใหญ่ และตั้งชื่อให้ผงนี้ว่า โกฮังโนะโทโมะ (Gohan no Tomo) หรือ เพื่อนของข้าว ให้รู้ไว้เลยว่า ตักข้าวมาเมื่อไรอย่าลืมเติมเพื่อนของข้าวลงไปด้วยละ

ด้วยความที่ Gohan no Tomo นี้เก็บได้นาน และทำขึ้นจากวัตถุดิบเรียบง่าย จึงมีราคาถูก ทำให้ในยุคสงครามโลกครั้งที่ 1 ทหารญี่ปุ่นใช้เป็นเสบียงติดตัว กินกันจนติดใจ และกลายเป็นที่นิยมแพร่หลายไปทั่วประเทศ

ต่อมา เซจิอิโร ไค (Seiichirou Kai) เจ้าของร้านสะดวกซื้อ จังหวัดฟุกุชิมะ ได้พัฒนารสชาติในแบบฉบับตัวเอง ใช้สาหร่ายคอมบุแบบผง และปลาขาวอิชิโมจิ (white croaker) เคี่ยวกับซอสถั่วเหลือง แล้วจึงนำไปอบแห้งอีกครั้งก่อนนำมาผสมกับสาหร่ายโนริและงาขาวคั่ว ตั้งชื่อโปรดักส์นี้ว่า ‘โคเระ วะ อุไม’ (Kore wa Umai) แปลว่า ‘อร่อยจริงๆ’ และดูเหมือนจะอร่อยสมชื่อ ทำให้กิจการเติบโต ขยายธุรกิจไปถึงกรุงโตเกียว กระทั่งคิดค้นรสชาติโนริตามะ (Noritama) หรือสาหร่ายโนริผสมกับไข่ กลายเป็นหนึ่งในรสชาติฟุริคาเกะที่ได้รับความนิยมมาจนถึงทุกวันนี้

 

แต่กว่าจะใช้ชื่อเรียกผงปรุงรสเหล่านี้ว่าฟุริคาเกะ (Furikake) อย่างเป็นทางการก็ปาเข้าไปปี 1959 โดยคำว่า ฟุริคาเกะ มาจากภาษาญี่ปุ่นว่าฟุริคาเครุ ที่แปลว่าโรยไว้ด้านบนหรือโรยลงบนอาหาร และในปีเดียวกันนี่เองก็ได้มีการจัดตั้งสมาคมฟุริคาเกะแห่งชาติ (National Furikake Association) ขึ้น อีกทั้งยังยกย่องให้ ซูเอคิจิ โยชิมารุ เภสัชกรผู้คิดค้นผงปลาแห้งโรยข้าวเป็นผู้ให้กำเนิดฟุริคาเกะอย่างเป็นทางการ

แม้ปัจจุบันญี่ปุ่นจะไม่ได้แร้นแค้นขาดแคลนทรัพยากรอาหารเหมือนในอดีต แต่ฟุริคาเกะก็ยังคงได้รับความนิยม และมีรสชาติใหม่ๆ จากหลากหลายแบรนด์รวมกันกว่าพันรส เช่น รสวาซาบิ เมนไทโกะ รสไข่ รสหมึก รสทาโกะ รสปลา รสบ๊วย ฯลฯ กลายเป็นผงเพิ่มรสชาติให้อาหารที่ทั้งง่ายและไว เพียงแค่ฉีกซองแล้วโรย ใส่ในข้าวสวยร้อนๆ คลุกข้าวปั้น ใส่ในผัดผัก โรยบนขนมปัง ใส่พาสต้า อุด้ง เอาว่าถ้าอาหารยังไม่อร่อยก็โรยผงนัวสารพัดรสนี้ลงไปเติมรสให้อร่อยขึ้นได้ หรือเป็นมื้อง่ายๆ ไวๆ เติมรสให้กับข้าวสวยธรรมดาๆ

ผงโรยข้าวญี่ปุ่นแบบดั้งเดิมนั้นมีส่วนผสมแสนเรียบง่าย ซึ่งเราสามารถทำเองได้ที่บ้านด้วยวัตถุดิบไทยๆ อย่างปลาแห้ง และงาขาวคั่ว กับสาหร่าย ซึ่งล้วนแต่หาง่าย ทำกินเองราคาย่อมเยา ปรุงรสได้ตามใจชอบและเก็บไว้กินได้นานเลยค่ะ

 

สูตรผงโรยข้าวญี่ปุ่น ปริมาณ 1¼ ถ้วย (105 กรัม)

ปลาช่อนนารมควัน 2 ตัว (100 กรัม)
สาหร่ายโนริ 3 แผ่นใหญ่
งาขาวคั่ว 4 ช้อนโต๊ะ
เกลือป่น 1 ช้อนชา
น้ำตาลทรายละเอียด 1 ช้อนชา

 

เริ่มจากปิ้งปลาช่อนแห้งให้หอม กรอบ ขั้นตอนนี้ใครจะใช้หม้ออบรมร้อนก็ได้ กะๆ พอให้ปลาแห้งหอม กรอบ พักให้หายร้อน ระหว่างนี้นำโนริสาหร่ายแผ่นไปปิ้งไฟให้กรอบ พักให้เย็นแล้วนำมาตัดเป็นชิ้นเล็กๆ ใส่เครื่องปั่น ปั่นให้พอหยาบๆ หรือจะเลือกใช้แบบที่เขาตัดมาเป็นชิ้นเล็กๆ แล้วก็ได้

 

จากนั้นนำปลาป่น ผสมกับงาขาวคั่ว และสาหร่าย ปรุงรสด้วยเกลือ น้ำตาล ผสมทุกอย่างให้เข้ากันเป็นอันเรียบร้อย

 

 

เท่านี้ก็ได้ผงโรยข้าวญี่ปุ่นจากวัตถุดิบไทยๆ อย่างปลาช่อนนาตากแห้ง เก็บไว้โรยข้าวสวยร้อนๆ เพิ่มรสชาติอาหาร

 

คลิกดูสูตรผงโรยข้าวโดยละเอียด

อ้างอิง:
https://medium.com/sushi-chef-stories/allow-me-to-introduce-a-friend-for-your-rice-be93224b78ca
https://www.marukai.com/pages/furikake
https://www.kikkoman.com/en/culture/foodforum/trends-in-taste/37-3.html